Jak gramy

Blind football, czyli piłka nożna dla niewidomych to gra zespołowa, która  przypomina futsal, czyli piłkę halową. Jednak ze względu na specyfikę posiada ona szereg zasad, które czynią ją wyjątkową i różną od dyscypliny uprawianej przez osoby widzące.

W grze biorą udział dwie drużyny złożone z pięciu zawodników – czterech graczy w polu oraz bramkarza. Mecz składa się z dwóch połów trwających po 25 minut. W zależności od rodzaju spotkania, jeśli po końcowym gwizdku utrzymuje się remis, mamy do czynienia z rzutami karnymi nie poprzedzonymi dogrywką. Każda z drużyn wykonuje po trzy rzuty karne. Jeśli po pierwszej serii nie zostanie wyłoniony zwycięzca, wykonywane są kolejne kolejki, aż do ostatecznego triumfu jednej z drużyn. Podczas meczu trenerzy mogą dokonywać zmian hokejowych, czyli w dowolnym momencie i w dowolnej ilości. Ponadto każda z drużyn ma prawo do jednej jednominutowej przerwy na żądanie w każdej z połów. Żeby taka przerwa została przyznana ubiegający się o nią zespół musi być jednak w posiadaniu piłki, np. podczas rzutu rożnego lub wolnego.

Można rzec, że opisane do tej pory zasady są bliźniaczo podobne do tych znanych z futsalu. Teraz jednak przedstawimy pokrótce te, które czynią blind football wyjątkowym i niepowtarzalnym.

W blind footballu wyróżniamy trzy kategorie, według których klasyfikowani są zawodnicy. Kategoria B1 to gracze niewidomi, kategorie B2 i B3 to zawodnicy z częściową dysfunkcją wzroku.

Logo Blind Football IBSA
fot. ibsasport.org

Podział ten ma znaczenie podczas oficjalnych turniejów typu: Mistrzostwa Europy, Mistrzostwa Świata czy Igrzyska Paraolimpijskie. W trakcie nich występują reprezentacje B1, B2 lub B3, które składają się z zawodników należących tylko i wyłącznie do danej kategorii. IBSA (The International Blind Sports Federation) nie zabrania jednak, by podczas spotkań towarzyskich, rozgrywek ligowych oraz międzynarodowych turniejów klubowych, gracze wszystkich trzech kategorii grali w jednej drużynie.

Ze względu na to, iż kluby mają prawo mieszać ze sobą graczy różnych kategorii, zawodnicy występują w specjalnych przepaskach zasłaniających  oczy. Mają one na celu wyrównać szanse wszystkich graczy, bez względu na wadę wzroku. Jedynym zawodnikiem, który nie nosi przepaski jest bramkarz.

Jako że jedynym zmysłem, którym posługują się gracze jest słuch, ten rodzaj footballu oparty jest w stu procentach o świat dźwięków.

Pierwszym i niezbędnym do gry elementem jest udźwiękowiona piłka. Jest zrobiona ze skóry lub innego materiału stosowanego. Jej obwód wynosi 60-62 cm, waga 510-540 gram, a jej ciśnienie wynosi 0,4-0,6 atmosfer. System udźwiękawiający znajdujący się w jej wnętrzu jest tak skonstruowany, by dźwięk wydobywał się z niej podczas toczenia się, wirowania wokół własnej osi, a także podczas lotu. Daje się wtedy słyszeć charakterystyczny dźwięk, który  przypomina małe grzechotki. Jeśli zdarzy się, iż podczas meczu dojdzie do uszkodzenia systemu udźwiękawiającego, bądź inny z parametrów ulegnie zmianie, należy przerwać grę i wymienić piłkę na nową.

Drugim istotnym elementem rozgrywki jest komunikowanie przez graczy swej pozycji na boisku okrzykiem „voy” (z hiszpańskiego „idę”). Jeśli zawodnik znajduje się w pobliżu piłki (przyjmuje się odległość około 3 metrów) prowadzonej przez rywala lub znajdującej się pod niczyją kontrolą, zobowiązany jest by głośno i wyraźnie oznajmić, iż jest się w jej pobliżu. Brak sygnalizacji potraktowany jest przez arbitra jako faul, którego następstwem jest rzut wolny. Gracz, który znajduje się w posiadaniu piłki nie musi komunikować swojej pozycji.

Ostatnim, równie ważnym elementem komunikacji, niezbędnym do prowadzenia płynnej gry jest wsparcie ze strony przewodników. Kierują oni graczami poprzez komendy głosowe, których celem jest jak najlepsze poprowadzenie swych piłkarzy. Każdy zespół posiada trzech przewodników, którzy odpowiedzialni są za poszczególne strefy boiska. Wyróżniamy trzy strefy – obrony, pomocy (środkową) i ataku, które na boisku podzielone są liniami. W strefie obrony graczami kieruje bramkarz, w pomocy przewodnik ustawiony przy linii bocznej boiska – zazwyczaj trener, a ataku przewodnik ustawiony za bramką rywala. Ten ostatni podpowiada również w chwili, gdy jego drużyna wykonuje rzut wolny, rożny lub karny. Jego zadaniem jest wtedy kilkukrotne uderzenie w lewy i prawy słupek bramki oraz oznajmienie głosem gdzie znajduje się środek, by gracz dobrze wykonał stały fragment gry.

Niezbędnym do rozegrania meczu elementem jest boisko, które choć wizualnie  przypomina to z futsalu, posiada kilka udogodnień istotnych dla graczy. Jego wymiary podczas oficjalnych turniejów to 20 m szerokości na 40 m długości. Podczas pozostałych rodzajów rozgrywek IBSA dopuszcza wymiary nieznacznie różne od opisanych. Na środku boiska znajduje się punkt otoczony okręgiem o promieniu trzech metrów, z którego rozpoczyna się pierwszą i drugą połowę oraz grę po zdobyciu gola przez jedną z drużyn. Nawierzchnia może być naturalna bądź sztuczna, najczęściej spotyka się jednak ten drugi rodzaj murawy. Białe linie mają na celu ułatwić pracę arbitrom oraz przewodnikom. Są one jednak skonstruowane tak, by gracze byli w stanie wyczuć je pod podeszwą buta. Oprócz tradycyjnych linii znanych z futsalu w blind footballu wyróżniamy dodatkowe znaczniki. Pierwszym z nich są wspomniane wcześniej dwie linie dzielące boisko na 3 strefy. Są one ułożone wzdłuż linii bramkowych w odległości dwunastu metrów. Oznacza to, że na boisku o przepisowych wymiarach strefy obrony i ataku wynoszą 20 m szerokości na 12 m długości. Natomiast strefa pomocy (środkowa) ma wymiary 20m szerokości na 16m długości. Drugim elementem, wyróżniającym boisko, a zarazem grę na tle innych jest strefa bramkarza. Jest to prostokąt o wymiarach 5m szerokości na 2m długości, po którym może poruszać się golkiper. Sprawia to, iż bramkarz nie może być tzw. lotnym bramkarzem, a wykroczenie poza wyznaczony obszar wiąże się z odgwizdaniem przez arbitra rzutu karnego. Samo pole karne nie różni się od tego znanego z futsalu. Kształtem przypomina półokrąg. Od zewnętrznej krawędzi słupków bramki (o wymiarach 2 m wysokości na 3 m szerokości)  zakreślone są łuki, których promień wynosi 6m. Z jednej strony połączone są pod kątem prostym z linią bramkową, z drugiej  łączą się ze sobą linią równoległą do linii bramkowej o długości 3,16m. Pierwszy punkt karny znajduje się na linii pola karnego w odległości 6m, drugi punkt karny znajduje się na ósmym metrze przed linią bramkową. Wzdłuż całego boiska, tuż przy liniach bocznych, biegną bandy, które ograniczają piłce możliwość opuszczenia pola gry poprzez wybicie jej na aut. Nadaje to płynności grze i ułatwia zawodnikom poruszanie się po boisku. Jeśli któraś z drużyn wybije piłkę ponad bandą na aut, traci ją na rzecz rywala, który wznawia grę nogą z linii bocznej w miejscu, w którym futbolówka opuściła plac gry. W poprzek boiska takie bandy nie występują, więc możliwe są żuty rożne po tym jak piłka przekroczy linię bramkową po interwencji gracza drużyny broniącej. Jeśli piłka opuści plac gry bez takowej interwencji, wówczas gra wznawiana jest przez bramkarza poprzez wprowadzenie futbolówki do gry ręką.

Blind football to gra kontaktowa, więc piłkarze zaopatrzeni są w ochraniacze, których zadaniem jest zminimalizowanie ryzyka doznania urazu. Te zdarzają się po przypadkowych lub celowych zagraniach rywali, które przez arbitra traktowane są jako faul. Sędzia ma prawo udzielenia reprymendy słownej, a także ukarania zawodnika żółtą lub czerwoną kartką. Następstwem faulu jest rzut wolny, jeśli ten popełniony został poza polem karnym. Jeśli w jego obrębie arbiter zmuszony jest podyktować rzut karny, który egzekwowany jest z punktu oddalonego o 6 metrów od bramki. Jeśli drużyna w trakcie jednej połowy dopuści się czterech fauli mamy do czynienia z tzw. faulem akumulowanym, którego następstwem jest rzut karny z punktu oddalonego od bramki o 8 metrów, tzw. karny przedłużony.

Mamy nadzieje, że opisane pokrótce zasady przybliżą Wam tę fantastyczną dyscyplinę sportową, której początki datowane są na lata 60-70, a której kolebką jest Ameryka Południowa.